rozaniec

SANKTUARIUM

MATKI BOŻEJ W OSTROŻANACH

logo parafia ostrozany

Fundacja pierwszego kościoła i powstanie parafii

„Laski, piaski i karaski

To ma właśnie lud Podlaski”

Mawiał z poczuciem humoru kard. Stefan Wyszyński

wychowany na pograniczu Podlasia i Mazowsza.

 

Obszar który dziś zwiemy Podlasiem porastały niegdyś nieprzebyte lasy i zarośla. Gdzieniegdzie tylko nad głównymi rzekami zakładane były pojedyncze osady. W miarę upływu czasu następowała jego kolonizacja postępująca ze wschodu od strony Rusi i z zachodu od Mazowsza. Osadnicy nieśli ze sobą w ostępy leśne pierwiastki wiary chrześcijańskiej, wierni tradycji swych ojców. U schyłku XIV wieku rozpoczęła się organizacja sieci parafialnej na Podlasiu. Najstarsze kośioły i parafie były fundowane przy starych grodach książęcych. Kościół w Drohiczynie miał ufundować według tradycji król Władysław Jagiełło w 1386 r. czyli zaraz niedługo po swoim chrzcie. W Mielniku świątynię wzniósł jego stryjeczny brat książę Witold w 1420 roku.

Także w dobrach prywatnych, poszczególni właściciele fundowali świątynie chcąc zapewnić dostęp do posług religijnych sobie, sąsiadom i poddanym. Na początku XV stulecia, a może nawet już przy końcu XIV powstał kościół i parafia w Perlejewie, będąca macierzystą dla przyszłej parafii w Ostrożanach. Według tradycji fundatorami świątyni byli bracia Leszczyńscy z Leszczki. W latach 20 XV w. staraniem Pawła Strumiłły przodka rodziny Kiszków, powstał kościół w Ciechanowcu. W 1431 r. Piotr z Dziadkowic i Stefan z Ocic ufundowali kościół w Dziadkowicach. Przed 1432 rokiem z fundacji miejscowej szlachty powstał kościół w Winnej, gdyż w tym roku jest już wzmiankowany pleban tego kościoła. W 1442 r. Skierdo z Korczewa uposażył kościół w Rudce, ufundowany być może jeszcze przez jego ojca Pretora który dostał tę wieś w 1434 r. W 1456 r. Michał Kmita Sudymontowicz ufundował kościół w Siemiatyczach.

Wymienione kościoły i parafie, a także inne, leżały w ziemi drohickiej której przynależność diecezjalna została określona bullą papieską z 3 VIII 1409 r. Na jej mocy do diecezji włodzimierskiej włączono m. in. Drohiczyn i Brześć z okolicami. W 1425 r. siedzibę diecezji przeniesiono do Łucka. W diecezji łuckiej większa część Podlasia znajdowała się do 1795 r. czyli do upadku I Rzeczypospolitej. Po tym roku ziemiami tymi zarządzał przejściowo biskup płocki. W 1798 r. utworzono nową diecezję wigierską. Ostrożany weszły w jej skład. nie na długo zresztą bo już w 1807 r. po pokoju w Tylży tereny te włączono do archidiakonatu białostockiego który był częścią rozległej archidiecezji mohylewskiej obejmującej zachodnią część Cesarstwa Rosyjskiego. W 1849 r. przeniesiono je do diecezji wileńskiej w której pozostawały do 1925 r. Wtedy to papież Pius XI bullą „Vixdum Poloniae unitas” utworzył diecezję pińską. W jej skład weszła m. in. część Podlasia obejmująca dawny powiat bielski. Po 1945 r. tylko ta część właśnie pozostała w Polsce, reszta znalazła się w ZSRR, w tym siedziba diecezji: Pińsk. Kuria biskupia od 1950 r. znalazła swą nową siedzibę w Drohiczynie. Jednak bez jednoznacznego określenia nazwy diecezji. Dopiero w 1991 r. papież Jan Paweł II po zakończeniu mszy w Białymstoku proklamował nową diecezję drohiczyńską. W 1992 r. jej obszar został powiększony o kilka dekanatów z diecezji siedleckiej i jednocześnie włączony do archidiecezji białostockiej

 

Jednym z kościołów posiadających piętnastowieczną tradycję jest także kościół w Ostrożanach. Jego pierwszymi fundatorami byli dwaj dziedzice tutejszej włości Bartłomiej i Dadźbóg. Chcąc upamiętnić akt fundacji spisali dokument w niedzielę po święcie Rozesłania Apostołów czyli 19 lipca 1450 r. Zachowała się jego treść spisana po łacinie, która w tłumaczeniu ks. dr Eugeniusza Borowskiego brzmi następująco:

W imię Pańskie Amen. My Bartłomiej z Dadźbogiem dziedzice na Ostrożanach czynimy wiadomym wszystkim, którym wiedzieć należy, czytającym to pismo, że w tejże wsi Ostrożany, dla zbawienia naszych dusz fundujemy nowy kościół ku czci Narodzenia Błogosławionej Maryi Dziewicy, Błogosławionych Apostołów Piotra i Pawła a także Świętego Marcina – Chwalebnego Wyznawcy. Uposażamy ten kościół 2-ma włókami ziemi znajdującymi się na różnych polach. Najpierw uposażamy kościół dwiema włókami ziemi na których jest zbudowana świątynia wraz z ogrodem naprzeciw kościoła i karczma. My Bartłomiej zastrzegamy tylko plac pod naszą karczmę, a na drodze zamiany damy w miejsce tego inny. Pozostałe włóki na innych polach, jakie będą się podobały co do długości i szerokości wraz z łąkami, które się tam znajdują. Ten kościół zaś tak przez nas uposażony oddajemy i powierzamy za zgodą księdza biskupa Wielebnemu Mężowi Księdzu Jakubowi, plebanowi z Perlejewa, gdyż tę świątynię fundujemy na terenie jego parafii. Z tego też powodu, aby nie wydawało się że zubożona została jego parafia w Perlejewie, zapisujemy mu nasz kościół jako filialny i to aż do jego śmierci. Po śmierci zaś jego, nasz ostrożański kościół będzie wolny i oddzielony od parafii perlejewskiej. Naszemu proboszczowi Jakubowi dajemy wszelką władzę i prawo posiadania, jak to w tym uposażeniu kościoła zostało podane. Na świadectwo czego zawieszone zostały nasze pieczęci w obecności świadków: Stanisława z Sobolów, Stefana z Łopusza, Faliboga i Wojciecha z Jaszczołtów i innych godnych wiary osób. Dan w Ostrożanach w niedzielę po rozesłaniu Apostołów, Roku Pańskiego 1450. (19 VII 1450).

O okolicznościach pierwszej fundacji mówi nieco miejscowa tradycja przekazywana z pokolenia na pokolenie. Według niej braciom Bartłomiejowi i Dadźbogowi pośród drzew lipowych ukazała się Matka Boża i tu właśnie kazała wznieść świątynię. Budowniczowie jednak nie usłuchali wezwania i zaczęli zakładać podwaliny w innym, wyżej położonym miejscu. Następnego dnia zastali podwaliny przeniesione właśnie w to miejsce gdzie objawiła się Matka Boża i uznali to za widomy znak działania Opatrzności Bożej. Pod głównym ołtarzem pierwszego kościoła miał być umieszczony kamień z odciśniętym śladem stopy Maryi. Tyle na ten temat tradycja przekazywana z pokolenia na pokolenie, która zapewne jest echem rzeczywistych wydarzeń które miały wówczas miejsce.

O szczególnej pobożności braci Ostrożańskich do Matki Bożej świadczy także tytuł przyjęty dla fundowanego przez nich kościoła: „Narodzenia Matki Bożej”. Godne uwagi jest to, że tytuł ten był przejmowany także przez następne świątynie i funkcjonuje do dziś. Zewnętrznym tego wyrazem jest m. in. uroczystość odpustowa przypadająca w święto Narodzenia Matki Bożej, czyli Matki Boskiej Siewnej według kalendarza ludowego– 8 września.

8 stycznia 1451 r., czyli prawie 6 miesięcy po fundacji, bp łucki Andrzej z Płońska przebywając w Ostrożanach, na prośbę tutejszych dziedziców Bartłomieja i Andrzeja erygował (powołał do istnienia) nową parafię. Jej terytorium zostało wydzielone z już istniejącej parafii w Perlejewie. Biskup zastrzegł jednak że kościół i wyznaczone do przyszłej parafii wsie mają podlegać plebanowi perlejewskiemu Jakubowi do jego śmierci. Znana jest treść dokumentu erekcyjnego, która w tłumaczeniu na język polski brzmi następująco:

W Imię Pańskie Amen. My Andrzej z Bożej łaski biskup łucki, oznajmujemy wszystkim i każdemu z osobna że, szlachetni panowie Andrzej i Bartłomiej dziedzice na Ostrożanach prosili nas usilnie aby w ich wsi Ostrożany erygować kościół. Na którą prośbę i za radą Kapituły naszej erygujemy tenże kościół. Przybywszy urodzony Jakub pleban z Perlejewa protestował z tego powodu jakoby tym uczyniliśmy jego parafii znaczne uszczuplenie. Zaś my ze wspomnianymi kolatorami nie chcąc krzywdy tegoż plebana i jego kościoła [...] utwierdzamy go na tymże kościele w Ostrożanach, z dziesięciną snopową, tak z dworu jak i z wsi do niego należących i z wszystkimi innymi pożytkami należnymi z mocy prawa, razem z rządem dusz naszych tamże, do śmierci jego powierzamy i zatwierdzamy. A zwłaszcza Grodzisko i Smarklice od dawna należące do jego kościoła parafialnego, a także Smorczewo, Koski, Zdzichy, Krakówki, Jaszczołty które do kościoła ostrożańskiego przeznaczamy i przyłączamy. Na świadectwo czego, pieczęć naszą obecną przywieszamy. Dan w Ostrożanach we wtorek w oktawie Święta Objawienia Pańskiego, Roku Pańskiego tysiąc czterysta pięćdziesiątego pierwszego. W obecności urodzonych: Dobiesława plebana drohiczyńskiego, Michała wikariusza tegoż kościoła, pobożnego Jana gwardiana z Rudy i opatrznego Klemensa Sasula oraz wielu innych specjalnie ku temu zgromadzonych”.

Pleban Jakub żył jeszcze w 1473 r. Usamodzielnienie się parafii ostrożańskiej musiało zatem nastąpić niedługo potem, jeszcze przed końcem XV wieku. Pierwszy znany proboszcz w Ostrożanach jest jednak wzmiankowany dopiero w 1526 r., był nim wtedy ks. Wojciech Rykaczewski.

Dokument z 1451 r. określający granice przyszłej parafii wymienia osiem wsi które miały wejść w jej skład. Były to: Ostrożany, Grodzisk, Smarklice, Smorczewo, Koski, Zdzichy, Krakówki i Jaszczołty. Dokument wskazuje tylko wsie które zostały wydzielone z parafii perlejewskiej. Z innych źródeł wiadomo że istniały już wówczas także inne wsie, później należące do parafii ostrożańskiej. W źródłach są wymienione m. in. Klepacze, Niewiarowo, Łopusze, Krynki Sobole, Rybałty, Moczydły Stare. Wspomniane wsie należały zapewne wcześniej do sąsiednich parafii w Drohiczynie lub Dziadkowicach.

Kolejne świątynie ostrożańskie

Pierwszy kościół w Ostrożanach

Pierwsza świątynia w Ostrożanach służyła parafii dość długo bo ok. 250 lat. Z treści dokumentu fundacyjnego wynika że kościół ten już był zbudowany w 1450. Jak dokładnie wyglądał, nie wiadomo. Chociaż można przypuszczać że był sporych rozmiarów skoro w 1700 r. kasztelan podlaski w umowie o budowę nowego kościoła zawartej z Jakubem Faustem domagał się aby nowy kościół był „tak wielki jak ten stary”. Pierwszy kościół został ograbiony w kwietniu i maju 1657 r. w czasie najazdu wojsk Rakoczego księcia siedmiogrodzkiego, sojusznika Szwedów. Szczęśliwie jednak ocalał podczas gdy najeźdźcy spalili dwór należący do Aleksandra Radziszewskiego oraz sąsiednie kościoły w Perlejewie, Drohiczynie, Dziadkowicach, Ciechanowcu, Kuczynie.

Wystrój wewnętrzny kościoła i jego wyposażenie opisują pokrótce inwentarze sporządzone w latach 1666, 1670 i 1680 przez proboszcza ks. Floriana Sadowskiego z okazji wizytacji dziekańskich i generalnej w 1680. Według inwentarza z 1666 r. w kościele znajdowały się trzy ołtarze: wielki z obrazem Matki Bożej, drugi różańca świętego i trzeci Imienia Jezus. W 1680 r. oprócz tych trzech ołtarzy doszły jeszcze następujące: Św. Anny, Św. Józefa, Ukrzyżowania Pana Jezusa i Św. Floriana. Kościół był także wyposażony w organy. Już w 1638 r. wspomniany był organista Jan Konopka. Nowy pozytyw do kościoła sprawił przed 1667 r. Aleksander Radziszewski kolator kościoła. Polecił też w testamencie przyjąć nowego organistę i zapłacić mu według umowy. W latach 1670 – 1674 był nim Szymon Kryński szlachcic z Krynek Soboli, w 1689 Dominik Kłosowicz. W 1661 r. Aleksander Radziszewski ufundował kaplicę i altarię Różańca Św. przy istniejącym kościele. Pierwszym altarzystą został ks. Grzegorz Niemyjski, późniejszy proboszcz w Pobikrach. Pod kaplicą kasztelan kazał wymurować grób w którym polecił się pochować po śmierci. Widząc zły stan kościoła polecił także swoim spadkobiercom w testamencie z 1667 r., zbudować nowy kościół: „Nowy kościół życzę prędko postawić i sukcesora mego obowiązuję. Drzewa częścią swego, częścią dostawać”.

 

Drugi kościół w Ostrożanach

W 1700 r. Mikołaj Bykowski kasztelan podlaski za pośrednictwem Jana Radziszewskiego stolnika podlaskiego zawarł 14 marca kontrakt z Jakubem Faustem dotyczący budowy nowego kościoła w Ostrożanach. Jakub Faust, majster z Węgrowa, cztery lata wcześniej budował kościół w Ciechanowcu. Za budowę kościoła w Ostrożanach miał dostać 1440 zł i ponadto szereg świadczeń w naturze. Nie wiemy dokładnie kiedy kościół został ukończony. Jeszcze w latach dwudziestych ksiądz Poraziński uzupełniał jego wyposażenie. Był zbudowany na miejscu pierwszego kościoła. O jego wyglądzie dowiadujemy się z inwentarza z 1744 r. Miał kształt krzyża w którego krótszych ramionach umieszczone były dwie kaplice. Główny ołtarz rzeźbiony w drewnie i częściowo złocony był ozdobiony figurami świętych: Piotra Pawła, Jana, Kazimierza, Mikołaja i Floriana. Wykazuje pewne podobieństwa do ołtarza głównego w kościele w Siemiatyczach który powstał w l. 1729-30. Może wyszedł spod ręki tych samych rzeźbiarzy. Umieszczony w nim został obraz Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Natomiast obraz Matki Bożej Łaskami Słynący został przeniesiony do południowej kaplicy, w której znajdowały się także ołtarze Św. Józefa i Św. Aniołów Stróżów. W północnej kaplicy znajdowały się kolejne trzy ołtarze: Ukrzyżowania Pana Jezusa, Św. Anny i Św. Antoniego. W nawie głównej umieszczona została belka tęczowa na której umieszczone zostały rzeźby: Ukrzyżowanego Pana Jezusa, Matki Bożej i Św. Jana. Posadzki zarówno w nawie głównej jak i w kaplicach były wyłożone cegłą. Pod kaplicą południową znajdował się murowany grobowiec co potwierdza że kościół ten został postawiony na miejscu poprzedniego. W 1713 r. został w niej pochowany dobrodziej kościoła Jan Gembicki kasztelan nakielski obok szczątków kasztelana Radziszewskiego. W księdze chrztów parafii Ostrożany z lat 1710-1744 znajduje się spis dobrodziejów tego kościoła który ilustruje kolejne etapy jego wyposażania i przyozdabiania. Ofiarodawcami byli zarówno wielmoże jak i prości ludzie którzy składali dary na miarę swoich możliwości.

Trzeci – istniejący do dziś kościół

Obecny Kościół OstrożańskiUżycie nieodpowiedniego materiału budowlanego a może też złe wykonanie konstrukcji sprawiły że drugi kościół dość prędko zaczął się chylić ku upadkowi. Już w 1749 r. Baltazar Ciecierski stolnik drohicki zawarł kontrakt ze swym synem Ignacym. W jednym z punktów zobowiązał go „Do wystawienia Kościoła Ostrożańskiego”. Drewno użyte do jego budowy miało pochodzić z boru pełchowskiego. Budowę nowego kościoła rozpoczęto zapewne w 1756 r. ukończono zaś w 1758. Budowniczym świątyni był mieszczanin siemiatycki Piotr Prawda. Konsekracji kościoła dokonał 7 września 1783 biskup sufragan łucki Ignacy Szyjkowski. Nowy kościół, o wymiarach 25,5 na 14 metrów, był orientowany (ustawiony główną osią w kierunku wschód – zachód), został podobnie jak poprzednie zbudowany z drewna, w stylu barokowym. Pierwotnie posiadał dwie wieże od wschodu oraz jedną wieżyczkę na środku dachu. Dach był pokryty gontem. Dopiero w 1806 r. kościół został oszalowany deskami i wzmocniony lisicami. Korpus kościoła oparto na planie prostokąta już bez kaplic bocznych. Wnętrze podzielone zostało na nawy dwiema parami słupów. Prezbiterium wydzielone i oddzielone pierwotnie od reszty wnętrza kratą, węższe. Podobnie jak w poprzednim kościele umieszczono belkę tęczową z figurami Ukrzyżowanego Chrystusa, Matki Bożej i św. Jana. Po bokach prezbiterium znajdują się dwie zakrystie, jedna po lewej stronie przez którą wchodzi się do kościoła i znajdują się w niej schody prowadzące na ambonę i na lożę. Po prawej stronie prezbiterium – zakrystia właściwa, w której znajdują się komody do przechowywania szat kościelnych, utensylii metalowych i ksiąg liturgicznych. Od zachodu umieszczono chór muzyczny z organami wsparty na kolumnach. Ważniejsze gruntowne remonty kościoła przeprowadzano kilkakrotnie. W r. 1806 ksiądz Marcin Szymborski polecił oszalować kościół na zewnątrz i wewnątrz deskami. Dach pokryto nowym gontem. Kolejne remonty przeprowadzono w l. 1835 i 1851 za księdza Kiersnowskiego. W 1891 ukończono gruntowny remont podczas którego kościół oszalowano na nowo z zewnątrz, poprawiono konstrukcję dachu. Wtedy też prawdopodobnie zlikwidowano dwie wieże na kościele od wschodu o których wspomina inwentarz z 1791 roku. Ksiądz Kazimierz Lekstytowicz prowadzący prace remontowe przy świątyni bez zgody władz spotkał się z licznymi szykanami. W 1937 r. za proboszczowania ks. Jana Audera dokonano naprawy fundamentów oraz wymieniono podwaliny w kościele. Dwa lata później, jeszcze przed wybuchem wojny odmalowano cały kościół wewnątrz i na zewnątrz. W 1946 roku z kościoła zdjęto gont i nakryto blachą cynkową, która jednak okazała się nieodporna na wpływ temperatury W 1969 r. w ciągu lata kościół przykryto nową blachą otrzymaną od parafian przebywających w USA. W 1957 roku następuje elektryfikacja wsi Ostrożany, a wraz z nią kościoła i plebanii. Szereg prac remontowych przy kościele wykonano przed koronacją Obrazu Matki Bożej Ostrożańskiej. W 1986 r. wyremontowano konstrukcję dachu, pomalowano blachę oraz odrestaurowano wieżyczkę z sygnaturką. W maju 1987 pomalowano całe wnętrze kościoła. Zaś w 1997 pomalowano kościół z zewnątrz oraz cały dach. W 2000 r. pomalowano wnętrze kościoła, w następnym roku odnowiono obraz św. Jana Nepomucena i wykonano złocenie tego ołtarza. W 2002 r. pozłocono pozostałe trzy ołtarze boczne.

 

Wystrój wewnętrzny kościoła

Wnętrze kościoła - główny ołtarzObecne wyposażenie kościoła parafialnego w Ostrożanach było gromadzone pieczołowicie przez kolejnych duszpasterzy od kilku wieków. Na jego wystrój składają się niekiedy przedmioty pochodzące jeszcze z pierwszego kościoła, sprzed 1700 r. Główną dekorację wnętrza stanowi przede wszystkim piękny ołtarz główny. Pochodzi on jeszcze z drugiego kościoła. Został wyrzeźbiony w drewnie, w stylu barokowym w latach 30-tych lub 40-tych XVIII w. Pierwotnie umieszczony był w nim obraz Niepokalanego Poczęcia. Dopiero po 1758 r. przeniesiono do niego obraz Matki Bożej Ostrożańskiej. W 1744 r. wymienione są rzeźby przedstawiające świętych: Piotra, Pawła, Jana Ewangelistę, Kazimierza, Wojciecha i Floriana oraz umieszczone w kaplicy bocznej rzeźby św. Joachima i św. Józefa. Wszystkie one znajdują się w kościele do dziś. Ołtarz główny był restaurowany gruntownie i na nowo złocony w 1997 r. przez konserwatora z Zamku Królewskiego w Warszawie Pawła Sadleja.

Ołtarz boczny z obrazem św. Jana NepomucenaOłtarz boczny z obrazem św. AnnyOłtarz boczny z obrazem Niepokalanego PoczęciaOłtarz boczny z obrazem św. MikołajaW świątyni ostrożańskiej umieszczone są również cztery ołtarze boczne. Po lewej stronie znajdują się ołtarze: św. Jana Nepomucena (zdj. pierwsze z lewej) sprzed 1807 r., który zastąpił zapewne wcześniejszy ołtarz św. Antoniego Padewskiego oraz ołtarz św. Anny (zdj. drugie z lewej) nauczającej Marię z lat 70-tych ubiegłego wieku. Wcześniej w ołtarzu tym umieszczony był obraz św. Anny Samotrzeć z którego następnie wykonano feretron używany do noszenia w procesji. Po prawej stronie znajduje się ołtarz z obrazem Niepokalanego Poczęcia (zdj. drugie z prawej) z pocz. XVIII w. który pierwotnie był umieszczony w ołtarzu głównym, oraz drugi z obrazem św. Mikołaja (zdj. pierwsze z prawej), namalowanym przed 1875 r. przez Wojciecha Gersona Obraz ten zasłania krucyfiks o dużej wartości artystycznej, według legendy wykonany przez ucznia Wita Stwosza. W starych inwentarzach z XVIII i XIX w. wspominany jest jeszcze ołtarz św. Józefa. Obecnie pozostał z niego tylko obraz św. Józefa piastującego dzieciątko Jezus, z dwiema koronami srebrnymi zawieszony z prawej strony prezbiterium. W kościele znajdują się także obrazy: Matki Bożej Różańcowej z drugiej połowy XVII wieku, przemalowany w XIX w., być może sprawiony do kaplicy różańcowej w 1661 roku, św. Jana Ewangelisty z końca XVIII w. zawieszony w nawie bocznej nad wejściem na chór (w inwentarzach z pocz. XIX w. jest wymieniany obraz św. Jana Chrzciciela, może w rzeczywistości był to wizerunek nie jego a św. Jana Ewangelisty) i Zwiastowania Anielskiego z końca XVIII w., który służył pierwotnie do zasłaniania obrazu Matki Bożej Ostrożańskiej. W kościele znajdują się także zabytkowe feretrony, które są przechowywane w południowej loży nad zakrystią m. in. feretron płaskorzeźbiony z poł XVIII w. z wizerunkiem Matki Bożej Niepokalanej po jednej stronie i Matki Bożej Różańcowej po drugiej, feretron z drugiej poł. XIX w. – awers: św. Anna samotrzeć (obraz umieszczony niegdyś w bocznym ołtarzu), rewers: wizja św. Franciszka, feretron z wizerunkiem św. Barbary.

AmbonaOrganyPo lewej stronie prezbiterium umieszczona jest piękna, rzeźbiona w drewnie ambona barokowa w kształcie łodzi rybackiej (zdj. po lewej). Wykonana została za ks. Henryka Gedermana przed 1791 rokiem. Wartościowym obiektem jest także chrzcielnica drewniana z drugiej poł. XVIII w. Na chórze znajdują się stare ośmiogłosowe organy (zdj. po prawej) ufundowane przez ks. Marcina Szymborskiego przed 1819 rokiem. W 1979 r. specjalna komisja konserwatorska w Białymstoku zaliczyła je do zabytków kultury.

Jeszcze z pierwszego kościoła pochodzi prawdopodobnie monstrancja o której wspomina w inwentarzu z 1666 r. ks. Sadowski. W 1715 r. Franciszka z Ciecierskich Kuszlowa ofiarowała złote monety na jej pozłocenie. Z pierwszego lub drugiego kościoła pochodzą kielichy barokowe, puszka ze złoconego srebra. W XIX w. doszły dwa relikwiarze: pierwszy z relikwiami drzewa Krzyża św. i św. Jana Nepomucena oraz drugi z relikwiami św. Dezyderego. W sumie, wyposażenie obecnego kościoła stanowi efekt pracy i pobożności wielu wcześniejszych pokoleń. Dbały one o to aby dom upodobany sobie szczególnie przez Matkę Bożą był jak najpiękniej przyozdobiony.

Właściciele dóbr Ostrożany

Sama wieś Ostrożany będąca siedzibą kościoła jest położona 14 kilometrów na północ od Drohiczyna. Niedaleko niej biegnie szosa łącząca Ciechanowiec i Siemiatycze. Nazwa wsi, według badaczy zajmujących się nazwami miejscowymi, oznaczała ludzi mieszkających w ostrogu czyli miejscu obronnym, obwarowanym. Co wskazywałoby na jej znaczenie obronne w okresie wczesnych walk pomiędzy Mazowszem, Jaćwieżą, Rusią i Litwą. Podobnie zresztą jak w przypadku sąsiedniego Grodziska, gdzie do dzisiaj znajdują się resztki obronnego wału ziemnego. Wykopaliska archeologiczne wskazują na dość wczesne zasiedlenie tych terenów, przy jednoczesnym współistnieniu osadnictwa mazowieckiego i ruskiego.

Dobra Ostrożany należały w połowie XV w. do trzech dziedziców: Bartłomieja, Dadźboga i Andrzeja. Tradycja utrzymuje że byli to bracia. Przybyli zapewne z Mazowsza i od książąt mazowieckich otrzymali nadanie włości ostrożańskiej. Dawniej przypuszczano, a obecnie można przyjąć za pewne, że kolejnym właścicielem Ostrożan był Piotr Strumiłło zwany też Kiszką starosta drohicki, właściciel pobliskiego Ciechanowca, protoplasta rodziny Kiszków herbu Dąbrowa, w której rękach Ostrożany znajdowały się ok. 150 lat. W jaki sposób Piotr Strumiłło wszedł w posiadanie Ostrożan, dokładnie nie wiadomo. Był dwukrotnie żonaty, może pierwszą jego żoną była siostra lub córka któregoś z poprzednich dziedziców Ostrożan. Piotr Kiszka zmarł ok. 1483 r. Przed śmiercią zapisał swej drugiej żonie wiano na dobrach Ostrożany. W 1509 r. kolejny właściciel Ostrożan, syn Piotra z pierwszego małżeństwa – Stanisław procesował się z macochą o to właśnie wiano. Stanisław Kiszka zm. ok. 1513/14 był marszałkiem hospodarskim a następnie hetmanem wielkim litewskim. Zaliczał się do wybitniejszych osobistości życia politycznego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Z żoną Montygierdowiczówną miał syna Piotra starostę drohickiego i kasztelana trockiego, właściciela Ostrożan, Ciechanowca i innych dóbr na Podlasiu do 1534 r.

Po śmierci Piotra dobra te przejęli i podzielili między siebie jego synowie: Stanisław i Mikołaj. Odtąd zarysowuje się podział Ostrożan na dwie części. Część Stanisława Kiszki zmarłego w 1554 r. odziedziczył jego syn Jan starosta żmudzki (zm. w 1591 r.) który w 1580 r. opłacał podatek ze swojej części Ostrożan. Jan Kiszka był arianinem co rzutowało na jego nieprzyjazny stosunek do kościoła katolickiego. Zarządca dóbr Ostrożany, niejaki Gryszkowski odebrał pewne pole należące do kościoła i przyłączył je do dworu ostrożańskiego. Dopiero w 1594 r. wdowa po Janie Kiszce Halszka z Ostroga, powtórnie zamężna za Krzysztofem Radziwiłłem nakazała kolejnemu arendarzowi Ostrożan Sadowskiemu zwrócić te grunty plebanowi. Halszka-Elżbieta zmarła w 1599 r. Rok później Stanisław Kiszka brat Jana starosty żmudzkiego i jego syn Stanisław oddali w zastaw część Ostrożan Januszowi i Aleksandrowi Ostrogskim braciom Halszki. Od których nabyli tę część zapewne Kiszkowie z podlaskiej linii.

Młodszy syn Piotra (zm. w 1534) Mikołaj dziedziczył drugą część Ostrożan. Był właścicielem największej włości na Podlasiu w XVI w. obejmującej trzy miasta: Ciechanowiec, Sokołów i Węgrów oraz ponad 70 wsi. Od króla Zygmunta Augusta otrzymał w 1563 r. Stadniki które weszły odtąd do klucza ostrożańskiego. W 1569 r. został pierwszym wojewodą podlaskim po przyłączeniu Podlasia do Korony. Zmarł w 1587 r. pozostawiając majątek synowi, także Mikołajowi staroście drohickiemu który zmarł w 1620 r. Z kolei jego syn Piotr starosta drohicki był właścicielem Ostrożan niespełna rok. Zmarł bezpotomnie w 1621 r., był ostatnim mężczyzną z podlaskiej linii Kiszków. W 1622 r. jego siostry Barbara żona Jana Chądzyńskiego i Anna żona Jakuba Iwanowskiego dokonały podziału dóbr po bracie. Barbara wzięła Rudkę z wsiami natomiast Annie przypadły m. in. Ciechanowiec i Ostrożany z wsiami. Ich siostra Zofia ksieni klasztoru benedyktynek w Drohiczynie wniosła w wianie kilka wsi z rodowej fortuny. W 1623 r. Anna Kiszczanka Iwanowska zapisała Mikołajowi Kiszce z linii litewskiej, wojewodzie derpskiemu klucz dóbr obejmujący Ostrożany, Stadniki, części w Jaszczołtach, Kołakach, Przybyszynie, Poniatach, Kosiorkach, Krzepiszach, Pełchu, Leszczce, Perlejewie, Pieczyskach i Malcu. Ten zaś odsprzedał w 1627 r. cały ten klucz Abrahamowi Sieniucie z Lachowiec.

Od niego zapewne nabył ten kompleks dóbr Aleksander Radziszewski który jako właściciel Ostrożan jest wymieniony 8 września 1628 r. Nowy właściciel – sekretarz królewski, wiceinstygator koronny, kasztelan liwski potem podlaski, otaczał gorliwą opieką kościół w Ostrożanach. Był także kolatorem kościołów w Niemojkach i Perlejewie, który to ostatni kościół odbudował wspólnie z proboszczem Grzegorzem Korycieńskim, po jego spaleniu w 1657 r. przez Szwedów i Rakoczego. W 1661 r. ufundował Altarię Różańca Świętego przy kościele w Ostrożanach. Zachował się odpis jego testamentu z 1667 r. w którym przeznacza liczne sumy pieniędzy na kościoły, zakony i dla ubogich. Nie zdążył już dokonać budowy nowego kościoła w Ostrożanach lecz zobowiązał do tego swoich spadkobierców. Kasztelan zmarł w 1670 r. Na części dóbr miała rezydować dożywotnio jego trzecia żona Krystyna z Kazanowskich, zaś reszta m. in. Ostrożany przypadła jego jedynej żyjącej córce Mariannie i jej mężowi Mikołajowi Bykowskiemu staroście zakroczymskiemu, potem kasztelanowi podlaskiemu.

Mikołaj Bykowski kasztelan podlaski spełniając wolę teścia w 1700 r. ufundował drugi kościół w Ostrożanach. W 1693 r. przekazał także kościołowi ostrożańskiemu dwie włóki ziemi na Jaszczołtach. Zmarł w 1708 r., pozostawiając testament dokładnie nie określił komu zapisuje dobra. Dlatego też po jego śmierci spadkobiercy toczyli proces o poszczególne majętności. Część majątku udało się przejąć córce Mikołaja Konstancji żonie Józefa Fredry. Ostrożany przypadły wnuczce kasztelana Annie, córce kasztelana nakielskiego Jana Gembickiego i Teresy Bykowskiej, która wyszła za Baltazara Ciecierskiego. Jej siostra Teresa została zakonnicą. Kasztelan nakielski Jan Gembicki przybył w 1712 r. do Ostrożan aż z Wielkopolski. Przyczynił się hojnymi ofiarami do przyozdobienia drugiego koscioła. Zmarł 1 stycznia 1713 r. i został pochowany w grobowcu pod kaplicą różańcową razem z kasztelanem Aleksandrem Radziszewskim

CiecierskiMałżonkowie Anna i Baltazar Ciecierscy przejęli Ostrożany w 1713 r. po śmierci Jana Gembickiego. Baltazar Ciecierski wystarał się jeszcze w tym samym roku u króla Augusta II o pozwolenie odbywania targów w Ostrożanach. W 1719 r. Anna z Gembickich Ciecierska oddała Ostrożany i Stadniki w zastaw Wiktorynowi Kuczyńskiemu późniejszemu kasztelanowi podlaskiemu za sumę 40000 złotych polskich.. Kuczyński zezwolił proboszczowi ostrożańskiemu na pobieranie dochodów z karczmy, które to prawo proboszczowie mieli już wcześniej ale poprzedni właściciele Ostrożan go nie respektowali.

Po śmierci Kuczyńskiego w 1737 r. Ostrożany wróciły do Ciecierskich w rękach których pozostawały do 1939 r. W 1749 r. Ostrożany objął w posiadanie Ignacy Ciecierski stolnik drohicki, syn Baltazara, w związku ze swoim ślubem z księżną Teodorą Woroniecką. Był fundatorem trzeciego, istniejącego do dziś kościoła, zmarł w 1766 r. i został pochowany w kościele św. Jana w Warszawie. W 1752 r. król August III na jego prośbę zezwolił na odbywanie się ośmiu jarmarków rocznie w Ostrożanach. Po śmierci Ignacego Ostrożany przejęła w dożywotnie posiadanie jego żona Teodora, która wyszła powtórnie za mąż w 1774 r. za Franciszka Podoskiego. Księżna dobrodziejka zmarła w 1794 r. i Ostrożany przypadły na podstawie prawa bliższości Jakubowi Ciecierskiemu stolnikowi drohickiemu, który był młodszym bratem Ignacego, gdyż dzieci Ignacego i Teodory zmarły wcześnie. Żoną Jakuba była Konstancja Kuczyńska, wnuczka Wiktoryna kasztelana podlaskiego, która po śmierci męża w 1800 r. zarządzała dobrami do czasu dojścia do pełnoletności syna Dominika. Dominik objął w posiadanie Ostrożany w 1804 r. Powiększył znacznie majątek pozostały po rodzicach. Wszedł w posiadanie m. in. Ciechanowca, Pobikier, Bacik, Czartajewa. Ostrożany uczynił swą główną rezydencją. Był marszałkiem szlachty obwodu białostockiego a także radcą stanu dworu rosyjskiego. W 1828 r. wybierając się na kurację leczniczą do Wiesbaden w Niemczech sporządził testament. Dobra Ciechanowiec i Pobikry zapisał starszemu synowi Justynowi. Natomiast Ostrożany, Czartajew i Baciki dostał jego młodszy syn Stefan, któremu jako niepełnoletniemu ojciec wyznaczył kuratorów. Dominik zmarł w Dreźnie, zapewne w drodze powrotnej 10 XII 1828 r. w wieku 47 lat. Niestety starszy syn Justyn przeżył ojca tylko o rok. Cały majątek przypadł więc młodszemu synowi Stefanowi który był ożeniony z Marią Rzewuską Z kolei po nim dziedziczyli od 1890 roku synowie: Henryk Tadeusz – Baciki, Ciechanowiec, Stefan Wacław – Ostrożany i córki Wanda – Pobikry i Jadwiga - Skórzec. Stefan Wacław wybudował ok. 1900 r. nowy dwór w Ostrożanach który spłonął w czerwcu 1989 r. Stary dwór pochodzący może jeszcze z XVIII w. rozebrano dopiero w latach 60-tych. Na jego miejscu zbudowano bloki mieszkalne dla nauczycieli i pracowników Szkoły Rolniczej

Ostatnim właścicielem Ostrożan był od roku 1928 syn Stefana Wacława i Marii z Dernałowiczów Tadeusz ur. w 1893, pułkownik Wojska Polskiego w stanie spoczynku, brał udział w wojnie polsko bolszewickiej w 1920 r. w oddziale I Pułku Ułanów Krechowieckich. Wyróżniał się szczególnie męstwem i odwagą. Trzykrotnie odznaczany orderem Virtuti Militarii. W lipcu 1928 r. porzucił służbę wojskową i wrócił do Ostrożan.Udało mu się uratować resztki zadłużonego folwarku spod parcelacji. Wybudowane zostały nowe budynki inwentarskie. Szeroko rozwinięta została hodowla koni i bydła. Był takżeprezesem Towarzystwa Hodowli Koni przy Izbie Rolniczej w Białymstoku. Po wybuchu II wojny światowej Tadeusz Ciecierski przeszedł do służby czynnej. Po klęsce wrześniowej dostał się do niewoli niemieckiej. W oflagu w Dossel w płd. Westfalii przetrwał niemal całą wojnę. Po wyzwoleniu przez Amerykanów 1 IV 1945 r. wyjechał do Anglii a następnie do rodziny do płd. Francji. Zmarł tam w kwietniu 1965 r. Rodzina zdołała także wydostać z Ostrożan, będących już pod okupacją sowiecką, żonę Tadeusza i jedenastoletniego syna Antka. Po wojnie Ciecierscy osiedli na stałe w Anglii gdzie mieszkają do dziś synowie Antoniego Stefan i Ryszard.

W ten sposób dobra ostrożańskie przeszły w ręce tutejszych mieszkańców.

Cmentarz

cmentarz1Od wieków chrześcijanie starali się wypełniać jeden ze swoich podstawowych obowiązków „umarłych pogrzebać” . W najdawniejszych czasach zmarłych chowano przy każdej wsi. Dopiero później starano się wybrać jedno miejsce pochówku dla wszystkich parafian. Doczesne szczątki składano niekiedy w podziemiach kościołów. Co jakiś czas wyprzątano tylko stare kości aby zrobić miejsce na nowe pochówki. W Ostrożanach w kościele grób pod kaplicą różańcową ufundował kasztelan Aleksander Radziszewski w 1661 r. i tam został pochowany. W 1713 r. w tym miejscu złożono także ciało kasztelana nakielskiego Jana Gembickiego kolatora tutejszego kościoła. O innych pochówkach na razie nic nie wiadomo. Główny cmentarz grzebalny był jednak położony wokół kościoła. Tutaj grzebano zmarłych parafian. Cmentarz przykościelny był ogrodzony częściowo parkanem z kamienia a częściowo drzewem. Jeszcze niedawno przy prowadzeniu prac przy kościele, podczas wykopów natrafiono na szczątki kości pogrzebanych tutaj. Jednak już w inwentarzu z 1744 r. zawarta jest wzmianka o cmentarzu położonym trzy mile od wsi, w lesie. Raczej nie był to obecny cmentarz. Nie wiadomo też dokładnie na którym cmentarzu w 1723 r. Mateusz Siekierka postawił kaplicę cmentarną

Sytuacja zmieniła się po III rozbiorze Polski. Prusacy zakazali grzebania zmarłych w kościele oraz na cmentarzu przykościelnym, kierując się względami sanitarnymi. Polecili wyznaczyć nowe miejsce na cmentarz. Plac pod nowy cmentarz, na wschód od kościoła przy drodze do Stadnik przekazał parafii nieodpłatnie dziedzic Ostrożan Jakub Ciecierski (zm. w 1801 r.) lub też może jego syn Dominik. W każdym razie nowy cmentarz jest już w 1806 roku. Kosztem Ciecierskich wykonana została również główna brama na cmentarz, która stoi do dziś, oraz ogrodzenie z kamienia szczepanego. Cmentarz ten miał wymiary 108 metrów długości i 66 szerokości

W 1934 roku ksiądz Auder z parafianami dokonali powiększenia cmentarza w kierunku zachodnim. Także na starym cmentarzu wytyczono główną aleję prowadzącą od bramy wejściowej, oraz odnowiono samą bramę. Nowy cmentarz ogrodzono murem z pustaków. Po powiększeniu cały cmentarz ma wymiary 123 metry długości (wzdłuż drogi) i 108 szerokości. Tadeusz Ciecierski ostatni właściciel Ostrożan przed wojną, rozpoczął budowę kaplicy cmentarnej. W jej podziemiach miał być grobowiec rodzinny Ciecierskich. W 1935 r. pochowano tutaj Stefana Ciecierskiego i jego żonę Marię z Dernałowiczów, rodziców Tadeusza. Niestety wybuch wojny przerwał zamiary dokończenia kaplicy. Ukończony został tylko grób oraz fundamenty. Podczas wojny służył on także jako schronienie partyzantom. W listopadzie 1997 roku w grobowcu złożono urnę z prochami Antoniego Ciecierskiego, sprowadzoną z Anglii. Cmentarz grzebalny został częściowo ogrodzony nowymi pustakami za ks. Barszczewskiego. W 1996 r. staraniem ks. Maksimiuka odnowiono bramę cmentarną oraz wykonano nowe ogrodzenie z kamienia od strony drogi.

cmentarz2cmentarz3cmentarz4

Uposażenie kościelne

Budowle kościelne

Na placu darowanym przez pierwszych fundatorów mieściły się oprócz kościoła także inne budowle niezbędne do prawidłowego funkcjonowania świątyni i parafii. Na północ od kościoła stała plebania i zabudowania plebańskie: stodoła, spichlerz, obórka, stajnia i in. Wzmianka o pierwszej plebanii pochodzi z XVII wieku. Jej budowniczym był ksiądz Sadowski. Następna z kolei została postawiona w 1713 r. przez ks. Szymona Porazińskiego. Kolejną w 1786 r. wybudował ks. Henryk Gederman. Jego następca ks. Marcin Szymborski wybudował też w 1813 r. nową plebanię oraz zabudowania inwentarskie na miejscu starych. W tym czasie na wschód od kościoła stał wikariat w którym mieszkali wikariusze oraz organista. Obecna plebania wybudowana została w 1921 roku przez ks. Benona Kaya. Jeszcze za czasów kasztelana Aleksandra Radziszewskiego postawiono szpital czyli przytułek dla ubogich i bezdomnych. Mieszkało w nim zawsze kilkoro osób które utrzymywały się z jałmużny i ofiar. W 1735 r. nowy przytułek ufundował Tomasz Klepacki z Klepacz. Następny z kolei został postawiony przez ks. Gedermana z muru pruskiego pod koniec XVIII wieku. Szpital wspomina jeszcze inwentarz z 1931 roku, ale czy był to ten sam czy następny, nie wiadomo. Stał na południe od kościoła po drugiej stronie gościńca. Nie mieszkali tu już ubodzy tylko służba kościelna. Budynek ten rozebrano w latach sześćdziesiątych gdyż na tym miejscu zaczęto wznosić nowy, murowany dla służby kościelnej oraz z przeznaczeniem na salkę katechetyczną.

DzwonnicaObok kościoła po prawej stronie stoi dzwonnica (zdj. obok) murowana, wybudowana w 1810 r. staraniem ks. Szymborskiego. Wcześniejsze inwentarze z XVII i XVIII wieku wspominają o dzwonnicach drewnianych. Jeden z dzwonów zawieszonych w dzwonnicy pochodzi według rzeczoznawców z XVI w. i jest jednym z najstarszych zabytków przy tutejszym kościele. Drugi dzwon został przelany w 1928 roku.

Na mocy fundacji z 1450 r. do kościoła miała należeć także karczma darowana przez dziedziców Ostrożan. W późniejszych wiekach kolatorzy nie respektowali tego prawa należnego proboszczom. W 1672 r. ks. Florian Sadowski pozywał przed Konsystorzem Janowskim dziedzica dóbr ostrożańskich Mikołaja Bykowskiego o zagarnięcie karczmy. Według zeznania włościanina Grzegorza Skierwinka z Ostrożan, z tego roku, karczma była postawiona na poświętnem jeszcze za ks. Żelazowskiego jakieś 90 lat temu. W 1719 r. Wiktoryn Kuczyński który wziął Ostrożany w zastaw pozwolił ks. Porazińskiemu na pobieranie dochodów z karczmy. W późniejszym czasie proboszczowie zrezygnowali z prowadzenia własnej karczmy na rzecz dworu w zamian za roczny czynsz. Później w ogóle o niej nie słychać.

Uposażenie kościoła

Uposażenie materialne kościoła było przeznaczane w celu zapewnienia egzystencji duchowieństwa utrzymującego świątynię i dbającego o posługę pasterską. Biskup zanim ustanowił nową parafię wymagał najpierw wyznaczenia pewnego uposażenia dla duchownych. Stąd np. przy kościołach których dokumenty fundacyjne zaginęły, lub ich w ogóle nie było, proboszczowie starali się o potwierdzenie nadań przez kolatorów. Sytuacja taka miała miejsce najczęściej w kościołach powstałych najwcześniej przy grodach jak w Bielsku, Brańsku, Drohiczynie, gdzie nie zadbano o spisanie odpowiednich dokumentów. Dla fundacji prywatnych przeważnie zachowały się odnośne dokumenty. Niekiedy każdy nowy właściciel nadawał kościołowi nowe uposażenie i potwierdzał dawne, jak w przypadku kościoła w Rudce.

Dla kościoła ostrożańskiego dokumentem fundacyjnym był wspomniany dokument z 1450 roku. Jego oryginał nie zachował się, ale znamy jego treść z kopii która została sporządzona staraniem ks. Leonarda z Dworaków w !595 roku. Ksiądz Leonard zadbał też o wpisanie dokumentu do ksiąg sadowych drohickich. Bartłomiej i Dadźbóg przeznaczają kościołowi w tym dokumencie dwie włóki ziemi (ok. 33 ha) położone w różnych polach. Późniejsze inwentarze dokładniej opisują położenie tych pól. Było ich trzy, zgodnie z ówczesną techniką uprawy roli: pole pod zboże jare, ozime i ugór. Pierwsze pole rozciągało się między gruntami włościan ostrożańskich od strumienia płynącego przez Ostrożany do granicy wsi Smarklice. Tutaj stał kościół, plebania, zabudowania plebańskie i szpital. Drugie pole ciągnęło się od strumienia ostrożańskiego, przy granicy wsi Koski, do granicy smorczewskiej. Trzecie pole było położone na północ od strumienia ostrożańskiego w kierunku granicy ze wsią Stadniki i z lasem zwanym Łoza. Tutaj też była położone pole zwane „Kuse” które w 1594 roku Halszka z Ostroga Radziwiłłowa kazała zwrócić plebanowi ostrożańskiemu, a które wcześniej zagarnął do dworu sługa Kiszków niejaki Gryszkowski. Na poświętnem księża osadzali swoich chłopów. W 1580 r. ks. proboszcz miał osadzonego jednego ogrodnika bezrolnego. W 1628 r. nowy dziedzic Ostrożan Aleksander Radziszewski potwierdził kościołowi posiadane wcześniej pola. Odnowił także dziesięcinę z dworu ostrożańskiego. W 1661 r. fundując altarię Różańca Świętego zapisał na nią sumę 2000 zł. W 1693 roku Mikołaj Bykowski uwalniając powyższą sumę dał proboszczowi w zamian dwie włóki na wsi Jaszczołtach. Proboszcz osadził na nich trzech poddanych. W 1819 roku osadzeni byli na nich Krzysztof Michalczuk, Józef Adamiak i Franciszek Stańczuk. W 1671 r. Tomasz Skiwski zapisał kościołowi 20000 zł jako fundusz na wikarego. Zabezpieczeniem tej sumy stała się część wsi Moczudły Zalesie w której odtąd do księdza należały 4 włóki. Ksiądz Sadowski miał także prawo w tej wsi pobudować kaplicę. Jednak do jej budowy zapewne nie doszło, gdyż nic o tym nie słychać w źródłach. W 1819 r. w tej wsi mieszkało ośmiu poddanych kościelnych. W 1786 r. Trybunał Lubelski zasądził wieś Karolowi Urbańskiemu z Kułyg z obowiązkiem spłaty. Ten jednak wsi nie wykupił i w 1817 została na powrót przysądzona kościołowi.

W 1704 r. Jan Radziszewski stolnik podlaski, bratanek Aleksandra, w testamencie zapisał kościołowi ostrożańskiemu 1000 zł. Natomiast w 1714 r. Jan Kazimierz Skiwski podstoli drohicki zapisuje sumę 2000 zł za duszę swoich rodziców Jana i Teofili, na dobrach Morze Mazury. W 1798 roku Marcin Wojewódzki dziedzic dóbr Smarklice ofiarował kościołowi łąkę w tejże wsi. Zaś Ciecierscy dali część gruntu pod nowy cmentarz. W 1931 roku do beneficjum kościelnego należało 45 ha, plus łąka na Smarklicach. W 1938 r. beneficjum umniejszono o pół hektara, które sprzedano, a pieniądze oddano Kurii Pińskiej. Część ziemi została sprzedana za ks. Barszczewskiego. Pieniądze zostały przeznaczone m. in. na malowanie kościoła, chodnik wokół świątyni, ogrodzenie placu przykościelnego parkanem. Obecnie w skład ziemi kościelnej wchodzi ok. 16 ha.

Na mocy pierwotnego uposażenia kościoła należeć do niego miała również karczma nadana przez Bartłomieja i Dadźboga. W 1670 r. Mikołaj Bykowski odebrał karczmę i przyłączył ją do dworu. Biskup Tomasz Leżeński w piśmie z 1672 r. nakazał ją zwrócić kościołowi, strasząc Sądem Boskim. Jednak dopiero w 1719 roku Wiktoryn Kuczyński zwrócił karczmę księdzu Porazińskiemu. Potem doszło do ugody między plebanią a dworem. Ksiądz miał dostawać czynsz roczny w wysokości 180 zł w zamian za przestanie prowadzenia karczmy, będącej konkurencyjną wobec dworskiej.

Źródłem dochodu kościelnego były także dziesięciny pobierane z poszczególnych wsi. Już dokument z 1451 roku wspomina o dziesięcinie z ośmiu wsi która miała należeć do kościoła ostrożańskiego po śmierci plebana z Perlejewa Jakuba. Należy zaznaczyć że dziesięciny należne kościołowi pochodziły także ze wsi prawosławnych a potem unickich, chociaż księża nie sprawowali jurysdykcji nad zamieszkałą tam ludnością. W XVII wieku do kościoła ostrożańskiego winny płacić dziesięcinę takie wsie jak Smarklice, Stadniki, Grodzisk, Drochlin, Makarki, które albo całkowicie, albo w ogromnej większości były zamieszkałe przez ludność unicką. Płacono dwa rodzaje dziesięciny: pieniężną i snopową w zbożu. Prowadzone były specjalne rejestry w których każdy posiadający ziemię miał określoną wysokość należnego świadczenia. Jak trudne było egzekwowanie tego obowiązku dowodzą licznie zachowane pisma procesowe o niepłacenie dziesięcin przez szlachtę. W latach 1782 –1793 proboszcz ostrożański Henryk Gederman wytoczył w związku z tym procesy niemal całej szlachcie z parafii, zmuszając ją do płacenia zaległych dziesięcin. Częściowo mu się to udało. Niektórzy jednak dalej nie płacili należnych sum, czy to z powodu ubóstwa, czy też świadomego unikania tego obowiązku. Następujące wsie były zobowiązane do płacenia różnych rodzajów dziesięciny: Ostrożany i Stadniki dziesięcina snopowa; Jaszczołty 10 włók, dwie kościelne - snopowa, Zdzichy 10 włók – snopowa; Borzymy 5 włók – pieniężna; Krakówki 5 włók – snopowa; Koski 5 włók – snopowa; Smorczewo 5 włók – snopowa; Klepacze 20 włók – pieniężna; Łopusze 10 włók – pieniężna; Morze 20 włók – snopowa; Lubowicze 5 włók – snopowa; Niewiarowo Sochy 5 włók – pieniężna; Niewiarowo Przybki 5 włók - pieniężna; Rybałty 10 włók – pieniężna; Krynki Sobole 30 włók – pieniężna; Moczudły Stara wieś10 włók – pieniężna; Zalesie 1 włóka – pieniężna, Lachowskie 5 włók – pieniężna. Wsie Grodzisk, Drochlin i Makarki przeszły ok. 1790 r. do parafii rudzkiej, ale już znacznie wcześniej były kłopoty z pozyskaniem z tych wsi dziesięciny.